12. 09. 2003.

Uzorkovanje i analiza zemljišta

Uzorkovanjem i analizom zemljišta poljoprivredni proizvođači dobijaju informaciju o pravilnom đubrenju u smislu vrste i količine đubriva, kao i vremena njihove primene. Ova mera dovodi do značajne racionalizacije upotrebe đubriva u odnosu na, na žalost kod nas zastupljeno đubrenje bez prethodnih analiza zemljišta.

Zadatak stručnih i naučnih radnika iz oblasti poljoprivrede je postizanje visokih i stabilnih prinosa dobrog kvaliteta, uz minimalno ulaganje materijala, energije i rada i uz njihovu maksimalnu efikasnost, kao i uz zaštitu životne sredine, agroekosistema i biosfere uopšte od štetnih uticaja i zagađenja. Jedna od mera za postizanje ovih ciljeva je i uzimanje uzoraka i analiza poljoprivrednog zemljišta.

Uzorkovanjem i analizom zemljišta na npr. parametre kontrole plodnosti zemljišta poljoprivredni proizvođači dobijaju informaciju o pravilnom đubrenju u smislu vrste i količine đubriva, kao i vremena njihove primene. Ova mera dovodi do značajne racionalizacije upotrebe đubriva u odnosu na, na žalost kod nas zastupljeno đubrenje bez prethodnih analiza zemljišta.

Značaj pravilnog uzimanja uzoraka zemljišta za analizu je u tome što od toga kako je uzet uzorak (pravilno ili nepravilno) zavise i rezultati analize, te prema tome i ispravnost zaklučaka i mera koje se predlažu. Postoji više sistema uzimanja uzoraka i oni se u većoj ili manjoj meri razlikuju među sobom, ali svim ovim sistemima zajednički su izvesni principi koji se moraju poštovati.

- Prosečan uzorak zemljišta predstavlja proizvodnu parcelu površine do 5 ha., ujednačenu po nadmorskoj visini i kvalitetu zemljišta. Ukoliko je parcela neujednačena broj uzoraka zavisi od postojećuh celina. Ukoliko je površina parcele veća od 5 ha, parcela se deli na više delova sa kojih se uzima uzorak zemljišta.

- Pod proizvodnom parcelom se podrazumeva zemljište koje je u proteklih nekoliko godina koriščeno na istovetan način (na celoj površini u toku godine ista biljna kultura, ista agrotehnika – npr. đubrenje).

- Prosečan uzorak se sastoji od 20-25 pojedinačnih uzoraka zemljišta (broj zavisi od površine proizvodne parcele).

- Pojedinačan uzorak se uzima sondom ili ašovom do dubine od 30 cm.

- Ašovom se izvadi grumen zemlje. Zatim se ponovo uz ivicu rupe ponovo zabode ašov od površine do dubine od 30 cm. Pažljivo se izvadi zemljište tako da ostane na ašovu kada se položi na tlo. Potom se nožem napravi »kaiš« po zemljištu koje je na ašovu, širine 3-4 cm, uzdužno od mesta gde je bila površina zemljišta do dubine koju je zahvatio ašov (30 cm). Zemljište levo i desno od »kaiša« se odbaci, a »kaiš« zemljišta se ubaci u čistu kofu.

- Ovaj postupak uzimanja pojedinačnog uzorka se ponovi sa 20-25 ravnomerno raspoređenih mesta po celoj površini parcele. Nakon uzimanja poslednjeg pojedinačnog uzorka, zemljište u kofi se dobro izmeša, usitne veće grudve i odstrani kamenje i biljni delovi. Zatim se u polietilensku vrećicu stavi oko 1 kg zemljišta. Zatvorenu polietilensku vrećicu staviti u u veću kesu u kojoj je ubačena etiketa sa podacima vezanim za uzorak zemljišta (ime i prezime, adresa i telefon korisnika, katastarska opština, katastarski broj i veličina parcele i planirane biljne vrste u naredne četiri godine).

- Ukoliko se po uzimanju uzorci neće odmah dostavljati u Laboratoriju, treba ih izvaditi i raširiti na čistom mestu i na sobnoj temperaturi, kako bi se prosušili. Ovim se skraćuje vreme potrebno za analizu u Laboratoriji.

- Uzorke zemljišta dostaviti u Laboratoriju za agroekologiju, Naučnog instituta za ratarstvo i povrtarstvo u Maksima Gorkog 30, Novi Sad. Za dalje informacije obratiti se na 021/4898-100 i na vasinj@ifvcns.ns.ac.yu.

Prof. dr Petar Sekulić - rukovodilac Laboratorije za agroekologiju
Mr Jovica Vasin - koordinator Odeljenja za zemljište
Naučni institut za ratarstvo i povrtarstvo Novi Sad
Zavod za zemljište, agroekologiju i đubriva